Calcium Citrate (Kalsiyum Sitrat) Nedir?
Kalsiyum sitrat, sitrik asidin kalsiyum tuzudur; suda az çözünür beyaz bir tozdur. İyi tolere edilen, mideyi tahriş etmeyen bir kalsiyum kaynağıdır; E333 koduyla gıda katkı maddesidir. Öne çıkan özelliği emilimi için mide asidine daha az bağımlı olması ve aç karnına da iyi emilmesidir.
- Molekül formülü: Ca₃(C₆H₅O₇)₂·4H₂O
- CAS numarası: 5785-44-4
- Form: Toz / Organik Kalsiyum Tuzu
- Kalite: Gıda / İlaç Kalite
- Kalsiyum sitrat (CAS 813-94-5) ağırlıkça ~%21 elementel kalsiyum; 1000 mg ≈ 210 mg elementel Ca. Kalsiyum karbonata (~%40) göre daha düşük oran, ama emilim avantajıyla dengelenir.
Kalsiyum Sitrat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
Kalsiyum sitrat, emilimi için mide asidine kalsiyum karbonata göre daha az bağımlı olduğundan aç karnına da iyi emilir; düşük mide asidi olan (yaşlı, aklorhidrik, PPI kullanan) bireyler için önemli avantajdır. Meta-analiz verilerine göre karbonata kıyasla ~%22–27 daha iyi emilir. Dezavantajı düşük elementel oran nedeniyle daha büyük/çok tablet gerektirmesidir.
Başlıca kullanım alanları: Takviye Edici Gıda, Asitlik Düzenleyici (E333), Pasta ve Ekmek, İçecek Kararıcısı, Peynir Üretimi, Bitkisel Çözelti Stabilizatörü.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- Kemik sağlığı takviyeleri: Osteoporoz önleme ve kemik yoğunluğu desteği amaçlı takviyelerde, genellikle D vitamini ve K2 ile birlikte temel kalsiyum kaynağı olarak kullanılır.
- Mide asidi düşük bireyler için: Yaşlılar, PPI kullananlar veya aklorhidrisi olanlar için emiliminin mide asidine daha az bağımlı olması nedeniyle tercih edilir.
- Aç karnına alınabilen formüller: Yemekle alınması zorunlu olmadığından esnek kullanımlı, gün içine yayılmış dozlama gerektiren formüllerde kullanılır.
- Hassas mideler için: Kalsiyum karbonata göre daha az gaz, şişkinlik ve kabızlık yaptığı bildirildiğinden sindirim hassasiyeti olan kullanıcılara yönelik ürünlerde tercih edilir.
Gıda Sanayinde Kullanımı
- E333 katkı maddesi: Gıda katkısı olarak E333 koduyla asitlik düzenleyici, sekestran ve sağlamlaştırıcı olarak kullanılır (AB 1333/2008).
- Kalsiyum zenginleştirme: Meyve suları, bitki bazlı içecekler, süt ürünleri ve fonksiyonel gıdalarda kalsiyum zenginleştirmede tercih edilen, tadı nötr bir kaynaktır.
- Kıvam ve stabilite: Reçel, jöle ve süt ürünlerinde jelleşmeyi düzenleyici, dokuyu sağlamlaştırıcı ve tampon işleviyle kullanılır.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
Kalsiyum, vücutta çok sayıda temel işlevde rol oynayan bir mineraldir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yetkilendirilmiş/değerlendirilmiş başlıca işlevler:
- Normal kemik ve dişler: Kalsiyum normal kemiklerin ve dişlerin korunması için gereklidir; çocuklarda kemiğin normal büyüme ve gelişimi için de gereklidir (EFSA).
- Kas fonksiyonu: Kalsiyum normal kas fonksiyonuna katkıda bulunur (EFSA).
- Kan pıhtılaşması: Kalsiyum normal kan pıhtılaşmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Sinir iletimi: Kalsiyum normal sinir iletimine (nörotransmisyon) katkıda bulunur (EFSA).
- Enerji metabolizması: Kalsiyum normal enerji sağlayan metabolizmaya katkıda bulunur (EFSA).
- Hücre bölünmesi ve sindirim enzimleri: Kalsiyum hücre bölünmesi/farklılaşmasında rol oynar ve sindirim enzimlerinin normal işlevine katkıda bulunur (EFSA).
Takviye Gıdalarda Kullanım Limitleri
- Beslenme Referans Değeri (NRV): Kalsiyum NRV 800 mg (1169/2011).
- Üst Alım Düzeyi (EFSA): EFSA: yetişkinler için tüm kaynaklardan toplam kalsiyum UL 2500 mg/gün.
- Türk mevzuatı (TETGK): TR Takviye Edici Gıdalar mevzuatında kalsiyum izinlidir; kalsiyum sitrat kabul edilen kalsiyum kaynaklarındandır. Kesin sayısal takviye sınırı için güncel ek esas alınmalıdır.
NRV (800 mg) etiket referansı; UL (2500 mg) gıda+takviye toplam kalsiyum içindir. Elementel kalsiyum üzerinden hesaplanır (~%21).
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık | 97.5 - 100.5% |
| Görünüş | İnce Beyaz Toz |
| Nem | ≤5.0 % |
| Çözünürlük | Suda Az Çözünür |
| E Kodu | E333 |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu mineralin biyoyararlanımı, kullanımı ve etkilerine ilişkindir (kanıt düzeyleri belirtilmiştir):
- PubMed 4000241 — Aklorhidrik ve normal bireylerde kalsiyum emilimini inceleyen çalışma (NEJM).
- PubMed 11329115 — Kalsiyum sitrat ile kalsiyum karbonatın biyoyararlanımını karşılaştıran meta-analiz.
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
Calcium Citrate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- efsa.europa.eu
- ec.europa.eu
- ods.od.nih.gov
- efsa.onlinelibrary.wiley.com
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, Türk Gıda Kodeksi, EUR-Lex) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/gıda hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.