Copper Sulphate Pentahydrate (Bakır Sülfat Pentahidrat) Nedir?
Bakır sülfat pentahidrat, parlak mavi kristalli, suda kolay çözünen inorganik bir bakır tuzudur. Gıda/takviye sektöründe hem bakır kaynağı hem teknik katkı olarak kullanılır. Yüksek çözünürlüğü bakırın emilimini destekler; etiket beyanları içerdiği elementel Cu üzerinden yapılır.
- Molekül formülü: CuSO₄ ⋅ 5H₂O
- CAS numarası: 7758-99-8
- Form: Kristal / İnorganik Bakır Tuzu
- Kalite: Gıda / İlaç Kalite
- Bakır sülfat pentahidrat (CuSO4·5H2O, CAS 7758-99-8) ~%25 elementel bakır (susuz ~%40). Suda yüksek çözünürlüğü nedeniyle takviye/zenginleştirmede yaygın, biyoyararlanımı iyi bir bakır kaynağıdır.
Bakır Sülfat Pentahidrat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
Bakır sülfat pentahidrat, yüksek çözünürlüğü ve iyi biyoyararlanımı sayesinde takviye/zenginleştirmede en yaygın bakır kaynaklarındandır. AB ve TR mevzuatınca izinlidir ve NRV %100 = 1 mg elementel Cu bazında dozlanır. Özellikle yüksek çinko alımı gibi bakır dengesini bozan durumlarda etkili ve ekonomiktir.
Başlıca kullanım alanları: Takviye Edici Gıda, Hayvan Yemi, Tarım İlaçları, Algaçit, Küflenme Önleyici, Endüstriyel Kaplama.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- Bakır kaynağı: Takviyelerde izin verilen bir bakır kaynağıdır; yüksek çözünürlüğü emilimi kolaylaştırır, doz elementel Cu bazında hesaplanır (NRV %100 = 1 mg).
- Biyoyararlanım: İnorganik bakır sülfat çözünürlüğü yüksek olduğundan emilim için etkili bir formdur; konvansiyonel diyetlerde diğer formlarla karşılaştırılabilir biyoyararlanım gösterir.
- Çinko-bakır dengesi: Yüksek doz çinko takviyesi bakır emilimini baskılayarak eksikliğe yol açabilir; bu nedenle çinko takviyelerine sıklıkla düşük doz bakır (ör. bakır sülfat) eklenir.
- Demir metabolizması desteği: Bakır, demirin taşınması ve kullanımı için gerekli olduğundan demir eksikliği yönetiminde bakır dengesini korumak amacıyla kullanılabilir.
Gıda Sanayinde Kullanımı
- Bakır katkı/kaynak durumu: Gıdaların ve takviyelerin bakırla zenginleştirilmesinde izinli mineral kaynağıdır; kendine ait E katkı numarası olmayan bir besin öğesi kaynağıdır.
- İşleme ve zenginleştirme: Suda yüksek çözünürlüğü sıvı ve toz premikslerde homojen dağılım sağladığından fortifikasyonda tercih edilir.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
Bakır, vücutta çok sayıda temel işlevde rol oynayan bir mineraldir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yetkilendirilmiş/değerlendirilmiş başlıca işlevler:
- Bağ dokusunun korunması: Sağladığı bakır lizil oksidaz aracılığıyla normal bağ dokusunun korunmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Enerji metabolizması: Bakır sitokrom c oksidaz bileşeni olarak normal enerji metabolizmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Sinir sistemi: Bakır sinir sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur (EFSA).
- Saç ve cilt pigmentasyonu: Bakır normal saç ve cilt pigmentasyonuna katkıda bulunur (EFSA).
- Demir taşınması: Bakır vücutta demirin normal taşınmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Bağışıklık ve oksidatif stres: Bakır bağışıklık sisteminin normal işleyişine ve oksidatif stresten korunmaya katkıda bulunur (EFSA).
Takviye Gıdalarda Kullanım Limitleri
- Beslenme Referans Değeri (NRV): Bakır NRV 1 mg (1169/2011); beyan elementel Cu üzerinden.
- Üst Alım Düzeyi (EFSA): EFSA/SCF UL 5 mg Cu/gün (2003); EFSA 2023 ~5 mg/gün güvenli alım düzeyini teyit etmiştir.
- Türk mevzuatı (TETGK): Bakır sülfat TR Tebliği'nde izinli bakır kaynakları arasındadır. Kesin takviye üst dozu için güncel Tebliğ eki esas alınmalıdır (uydurulmadı).
Bakır sülfat yüksek konsantrasyonda tahriş edici olabilir; takviye dozları elementel Cu limitleri içinde tutulmalı. Wilson hastalığında kontrendikedir.
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık (Cu) | 25,0% |
| Görünüş | Mavi Kristal |
| Nem | ≤5.0 % |
| Çözünürlük | Suda Çözünür |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu mineralin biyoyararlanımı, kullanımı ve etkilerine ilişkindir (kanıt düzeyleri belirtilmiştir):
- PubMed 9587151 — Bakır emilimi ve biyoyararlanımını inceleyen çalışma.
- PubMed 39503199 — İnsan sağlığı ve hastalıkta bakırı inceleyen kapsamlı derleme.
- PubMed 40653562 — Bakır eksikliğine bağlı hematolojik bozuklukları inceleyen çalışma.
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
Copper Sulphate Pentahydrate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- efsa.onlinelibrary.wiley.com
- eur-lex.europa.eu
- efsa.onlinelibrary.wiley.com
- ods.od.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, Türk Gıda Kodeksi, EUR-Lex) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/gıda hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.