Dicalcium Phosphate Dihydrate (Dikalsiyum Fosfat Dihidrat) Nedir?
Dikalsiyum fosfat dihidrat, beyaz, kokusuz, suda düşük çözünürlüklü kristalli bir kalsiyum-fosfor tuzudur (E341(ii)). Takviyelerde hem kalsiyum/fosfor kaynağı hem de tablet dolgu/basım maddesi olarak kullanılır; diş macunlarında hafif aşındırıcı olarak yer alır. Kalsiyum ve fosfor iskelet mineralizasyonunun temel bileşenleridir.
- Molekül formülü: CaHPO₄ ⋅ 2H₂O
- CAS numarası: 7789-77-7
- Form: Toz / İnorganik Kalsiyum Fosfat Tuzu
- Kalite: Gıda / İlaç Kalite
- Dikalsiyum fosfat dihidrat (CaHPO4·2H2O, CAS 7789-77-7) ağırlıkça ~%23 kalsiyum ve ~%18 fosfor içerir; hem kalsiyum hem fosfor kaynağıdır. Suda az çözünür olduğundan tabletlerde nötr dolgu olarak da tercih edilir.
Dikalsiyum Fosfat Dihidrat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
Dikalsiyum fosfat dihidrat, tek bileşikte hem kalsiyum hem fosfor sağladığı için kemik/diş sağlığı formülasyonlarında verimli bir mineral kaynağıdır. Mükemmel basım/akış özellikleriyle tabletlerde dolgu/excipient olarak çift işlev görür ve gıda sanayiinde E341(ii) katkı maddesi olarak kabartma, tamponlama ve zenginleştirme sağlar.
Başlıca kullanım alanları: Takviye Edici Gıda.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- Kalsiyum ve fosfor kaynağı: Tek bileşikte hem kalsiyum hem fosfor sağlayan izinli mineral kaynağıdır (Ca NRV 800 mg, P NRV 700 mg bazında dozlanır).
- Tablet dolgu / excipient: Düşük çözünürlüğü, iyi akış ve sıkıştırılabilirlik nedeniyle tabletlerde dolgu ve doğrudan basım maddesi olarak kullanılır; hem mineral hem teknolojik excipient rolü görür.
- Kemik sağlığı formülasyonları: Kalsiyum+fosfor kombinasyonu hidroksiapatit yapı taşlarını sağladığından kemik desteği takviyelerinde (genelde D vitamini ile) kullanılır.
- Diş macununda aşındırıcı: Ağız bakım ürünlerinde plak/leke temizliğini sağlayan hafif aşındırıcı olarak kullanılır; ayrıca kalsiyum/fosfat kaynağıdır.
Gıda Sanayinde Kullanımı
- E341(ii) katkı maddesi: AB'de E341(ii) katkı numarasıyla kalsiyum fosfatlar sınıfında; kabartma tozu bileşeni, asitlik düzenleyici, stabilizatör, topaklanma önleyici ve su tutucu tuz olarak kullanılır.
- Kabartma ve mineral zenginleştirme: Un, hamur işleri ve gevreklerde kabartma tozunun asit bileşeni ve kalsiyum/fosfor zenginleştirme kaynağı olarak kullanılır.
- Topaklanma önleyici: Toz gıdalarda serbest akışı korumak için topaklanmayı önleyici olarak kullanılır.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
Kalsiyum ve Fosfor, vücutta çeşitli temel işlevlerde rol oynayan mineral bileşenlerdir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yetkilendirilmiş/değerlendirilmiş başlıca işlevler:
- Kemik ve dişler: Kalsiyum ve fosfor normal kemiklerin ve dişlerin korunmasına katkıda bulunur; birlikte hidroksiapatit matriksini oluştururlar (EFSA).
- Enerji metabolizması: Fosfor ATP ve fosfat esterleri yoluyla normal enerji metabolizmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Kas fonksiyonu: Kalsiyum normal kas fonksiyonuna ve nörotransmisyona katkıda bulunur (EFSA).
- Hücre zarları: Fosfor hücre zarlarının (fosfolipitler) normal işlevine katkıda bulunur (EFSA).
- Kan pıhtılaşması ve sindirim enzimleri: Kalsiyum normal kan pıhtılaşmasına ve sindirim enzimlerinin normal işlevine katkıda bulunur (EFSA).
- Kalsiyum-fosfor dengesi: Kemik sağlığı kalsiyum ile fosforun dengeli alımına bağlıdır; her ikisi de PTH, D vitamini ve FGF23 ile düzenlenir.
Takviye Gıdalarda Kullanım Limitleri
- Beslenme Referans Değeri (NRV): Kalsiyum NRV 800 mg; Fosfor NRV 700 mg (1169/2011).
- Üst Alım Düzeyi (EFSA): Kalsiyum UL 2500 mg/gün (EFSA). Fosfor için EFSA sayısal UL BELİRLEMEMİŞTİR; ~3000 mg/gün tolere edilir düzeydedir.
- Türk mevzuatı (TETGK): Dikalsiyum fosfat TR Tebliği'nde izinli kalsiyum/fosfor kaynağı ve Gıda Katkı Yönetmeliği'nde E341 olarak izinlidir. Kesin sayısal takviye limitleri için güncel ekler esas alınmalıdır.
Böbrek yetmezliğinde yüksek fosfor alımı sınırlanmalı; kalsiyum-fosfor oranı kemik sağlığı için önemlidir.
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık | 98–100% |
| Görünüş | Beyaz Kristal Toz |
| Nem | ≤5.0 % |
| Çözünürlük | Suda Çözünmez |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu mineralin biyoyararlanımı, kullanımı ve etkilerine ilişkindir (kanıt düzeyleri belirtilmiştir):
- PubMed 25905252 — Kalsiyum ve fosfat homeostazını inceleyen derleme.
- PubMed 36545737 — Fosfat homeostazı ve fosfat metabolizması bozukluklarını inceleyen derleme.
- PubMed 21985972 — Kalsiyum ve fosfat homeostazının düzenleyicilerini inceleyen derleme.
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
Dicalcium Phosphate Dihydrate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- doi.org
- eur-lex.europa.eu
- efsa.europa.eu
- ods.od.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, Türk Gıda Kodeksi, EUR-Lex) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/gıda hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.