Ferrous Gluconate (Demir Glukonat) Nedir?
Demir(II) glukonat (ferro glukonat, CAS 299-29-6), glukonik asidin demir(II) tuzudur. Suda çözünen, klasik ve iyi tolere edilen bir oral demir kaynağıdır; düşük elementel oran nedeniyle sıklıkla mide-bağırsak yan etkileri daha hafiftir. AB'de E579 gıda katkı numarasıyla da kayıtlıdır.
- Molekül formülü: C₁₂H₂₂FeO₁₄
- CAS numarası: 299-29-6
- Form: Toz veya Granül
- Kalite: Gıda / İlaç Kalite
- Demir(II) glukonat ağırlıkça ~%12 elementel demir içerir (NIH ODS); ferro sülfata (%20) göre daha düşük oran, eşdeğer demir için daha yüksek tuz kütlesi gerekir.
Demir Glukonat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
Demir glukonat, iyi tolere edilen, suda çözünür ve maliyeti uygun klasik bir ferro demir kaynağıdır; tablet başına düşük elementel demir bazı kişilerde yan etkileri hafifletebilir. Orta biyoyararlanımı ve E579 olarak tanınmış olması hem takviye hem gıda uygulamalarında güvenilir seçenek yapar.
Başlıca kullanım alanları: Sıvı Gıdalar, Toz Formülasyonlar, İçecek Takviyeleri, Süt Ürünleri, Ekmek ve Un, Kremalar, Bebek Mamaları, Meyve Suları.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- Suda çözünür ferro tuzu: Suda çözünen bir ferro (Fe²⁺) tuzudur; ferrik formlara kıyasla oral takviyelerde daha iyi emilir.
- Biyoyararlanım: Orta düzeydedir; ferro sülfatla emilim mekanizması benzerdir, ancak düşük elementel oran nedeniyle aynı demiri sağlamak için daha yüksek tuz gerekir.
- Gastrointestinal tolerans: Tablet başına düşük elementel demir ve daha az serbest demir nedeniyle bazı hastalarda ferro sülfata kıyasla şikâyetler daha hafif olabilir.
- Ferro (Fe²⁺) formu: Glukonattaki demir ferro değerliğindedir; ferrik tuzlara göre daha yüksek çözünürlük ve emilim sağlar.
Gıda Sanayinde Kullanımı
- Gıda katkı maddesi E579: AB'de E579 numarasıyla izinli gıda katkısıdır; başlıca kullanımı oksidasyonla karartılan zeytinlerde renk sabitleyicidir (AB'de zeytinlerde maks. 150 mg/kg).
- Zenginleştirici demir kaynağı: Gıda ve takviyelerin demir ile zenginleştirilmesinde izinli demir kaynaklarındandır; suda çözünür yapısı avantajdır.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
Demir, vücutta çok sayıda temel işlevde rol oynayan bir mineraldir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yetkilendirilmiş/değerlendirilmiş başlıca işlevler:
- Kırmızı kan hücreleri ve hemoglobin: Demir normal kırmızı kan hücrelerinin ve hemoglobinin oluşumuna katkıda bulunur (EFSA).
- Oksijen taşınması: Demir normal oksijen taşınmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Yorgunluğun azalması: Demir yorgunluğun azalmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Bağışıklık: Demir bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur (EFSA).
- Bilişsel fonksiyon: Demir normal bilişsel fonksiyona katkıda bulunur (EFSA).
- Enerji metabolizması ve hücre bölünmesi: Demir normal enerji metabolizmasına katkıda bulunur ve hücre bölünmesinde rol oynar (EFSA).
Takviye Gıdalarda Kullanım Limitleri
- Beslenme Referans Değeri (NRV): Demir NRV 14 mg (1169/2011).
- Üst Alım Düzeyi (EFSA): EFSA demir için sayısal UL BELİRLEMEMİŞTİR; 2024 görüşünde yetişkinler için 40 mg/gün 'güvenli alım düzeyi' tanımlanmıştır. Takviye üst sınırları ülke bazlıdır.
- Türk mevzuatı (TETGK): TR Tebliği demir takviyelerine izin verir; ferro glukonat izinli demir kaynaklarındandır (E579). Bu tuza özgü kesin günlük sınır resmi metinden doğrulanamadı (uydurulmadı).
Aşırı demir toksiktir; demir içeren takviyeler çocuklardan uzak tutulmalıdır.
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık | 11.80% - 12.50% |
| Görünüş | Yeşilimsi Sarı veya Gri Toz veya Granül |
| Nem | ≤5.0 % |
| Çözünürlük | Suda Çözünür |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu mineralin biyoyararlanımı, kullanımı ve etkilerine ilişkindir (kanıt düzeyleri belirtilmiştir):
- PubMed 11688077 — Ferro tuzlarının emilim/biyoyararlanım karşılaştırmasını inceleyen çalışma.
- PubMed 23444716 — Buğday unu ve mısır ununun farklı demir bileşikleriyle zenginleştirilmesini değerlendiren pişirme denemeleri.
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
Ferrous Gluconate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- ods.od.nih.gov
- efsa.europa.eu
- efsa.europa.eu
- foodadditives.net
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, Türk Gıda Kodeksi, EUR-Lex) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/gıda hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.