L-Sitrülin Malat (L-Citrulline Malate) Nedir?
L-sitrülin malat, L-sitrülin amino asidi ile elma asidinin (malat) bileşimidir. L-sitrülin böbrekte L-arginine dönüşerek nitrik oksit (NO) üretiminin öncüsü olur; bu da vazodilatasyon (kan damarı genişlemesi) ve kan akışını destekler. Karaciğerden geçmediği için argininе kıyasla plazma arginin düzeyini daha etkili yükseltir; pre-workout 'pompa' ve tekrar performansı için 6-8 g dozunda kullanılır.
- CAS numarası: 54940-97-5
- Molekül formülü: C₁₀H₁₉N₃O₈
L-Sitrülin Malat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
L-sitrülin malat, NO artışı yoluyla kan akışını ('pompa') destekleyen, tekrar sayısı ve yorgunluk direnci için orta düzey kanıta sahip popüler bir pre-workout bileşenidir. Meta-analiz, 8 g'lık dozun başarısızlığa kadar tekrar sayısını anlamlı artırdığını gösterir. Direnç ve yüksek-hacim antrenmanı yapan sporcular için kafein ve kreatinle iyi tamamlayıcıdır.
Sporcu Gıdası Olarak Kullanımı
Aşağıdaki bilgiler sporcu beslenmesi araştırmalarına (ISSN pozisyon bildirileri, randomize kontrollü çalışmalar ve meta-analizler) dayanır; kanıt düzeyi her madde için açıkça belirtilmiştir.
- Nitrik Oksit (NO) ve Kan Akışı / Pompa: L-sitrülin → L-arginin → NO yolağıyla vazodilatasyonu artırır, çalışan kasa oksijen ve besin taşınmasını destekler ('pompa' hissi). Pre-workout formülasyonlarında bu mekanizma ana kullanım gerekçesidir.
- Tekrar Sayısı ve Kas Dayanıklılığı: Vårvik ve ark. (2021) meta-analizi (8 çalışma, 137 katılımcı): antrenmandan 60 dk önce 8 g sitrülin malat, başarısızlığa kadar tekrar sayısını ortalama ~3 tekrar (%6,4) artırdı (küçük ama anlamlı ergojenik etki). Etki özellikle yorgunluğun biriktiği sonraki setlerde belirginleşir.
- Yorgunluk ve Kas Ağrısı: Pérez-Guisado & Jakeman (2010): 8 g sitrülin malat, bench press son sette %52,9 daha fazla tekrar ve 24-48 saatte ~%40 daha az kas ağrısı sağladı. Toparlanma ve efor toleransına katkı hipotezini destekler.
- Dozaj ve Kanıt Düzeyi: Etkili protokol 8 g (2:1) sitrülin malat, antrenman öncesi. Kanıt orta-düzeydedir; bazı yeni çalışmalar tek 8 g dozla izometrik güç/kas oksijenasyonunda fark bulmamıştır — yani etki tutarlı büyük değil, mütevazıdır.
Formlar ve Farkları
L-Sitrülin Malat, farklı formlarda sunulur; form seçimi biyoyararlanım, stabilite ve kullanım amacına göre yapılır:
- L-Sitrülin Malat 2:1: En yaygın pre-workout formu; 2 kısım L-sitrülin + 1 kısım elma asidi (malat). 8 g sitrülin malat ≈ ~5,3 g saf L-sitrülin sağlar. Malat, Krebs döngüsü ara ürünü olarak enerji metabolizmasına katkı hipoteziyle eklenir; performans RCT'lerinin çoğu bu formla yapılmıştır.
- L-Sitrülin (saf, malatsız): Kan L-arginin ve NO düzeyini yükseltmede etkili saf form; kardiyovasküler/vazodilatasyon çalışmalarında 3-6 g dozunda kullanılır. Performans için malat oranı (2:1) olmadan dozlanır.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- Standart Pre-Workout Dozu: Direnç antrenmanı performansı için 8 g sitrülin malat (2:1), antrenmandan ~40-60 dakika önce alınır. Meta-analizde bu protokol tekrar sayısını artırmıştır.
- Dayanıklılık / Vazodilatasyon Dozu: Saf L-sitrülin için 3-6 g/gün de kullanılır (NO/kan akışı odaklı). Sürekli kullanımda kümülatif damar sağlığı etkileri de araştırılmıştır.
- Zamanlama: Akut ergojenik etki için antrenman öncesi tek doz kritik; boş veya hafif dolu mideyle alım tolere edilir. Pre-workout karışımlarının temel bileşenlerindendir.
Gıda Sanayinde Kullanımı
- Pre-Workout ve Fonksiyonel İçecekler: L-sitrülin malat, pre-workout tozları, 'pompa' ürünleri ve fonksiyonel spor içeceklerinde NO destek bileşeni olarak formüle edilir. Kafeinle sık kombine edilir.
- Doğal Kaynak: Sitrülin doğal olarak karpuzda (Citrullus lanatus) bulunur; bu, bileşenin gıda kaynaklı köküne referans olarak pazarlamada kullanılır.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
- Vazodilatasyon ve Damar Fonksiyonu (fizyolojik): L-sitrülin, arginin-NO yolağı üzerinden endotel bağımlı vazodilatasyonu destekler; bu kurulmuş bir fizyolojik mekanizmadır (resmi EFSA spor beyanı değildir).
- Arginin Biyoyararlanımı: Sitrülin, oral arginini geçen bir şekilde plazma arginin düzeyini yükseltir çünkü ilk-geçiş karaciğer metabolizmasından kaçar; bu, NO substrat sağlamada avantaj sağlar.
Sağlık Beyanı Durumu (EFSA) — Şeffaf Bilgilendirme
L-sitrülin / sitrülin malat için EFSA tarafından onaylanmış YETKİLİ bir spor performansı veya NO/kan akışı sağlık beyanı YOKTUR. Performans faydaları RCT ve meta-analiz verilerine dayanır; resmi AB beyanı bulunmamaktadır.
Kullanım Limitleri ve Güvenlik
- Tipik kullanım dozu: Pre-workout 8 g sitrülin malat (2:1); saf L-sitrülin 3-6 g
- Üst alım düzeyi (UL): Resmi bir UL belirlenmemiştir. 8 g'a kadar dozlar RCT'lerde iyi tolere edilmiştir; yüksek dozda hafif GI rahatsızlık olabilir.
- Türk mevzuatı (Sporcu Gıdaları / TETGK): Türk mevzuatında L-sitrülin malat için spesifik bir sayısal üst limit tarafımca doğrulanamadı; UYDURULMAMIŞTIR. Gıda takviyesi / sporcu gıdası genel hükümleri geçerlidir.
Genelde iyi tolere edilir; yüksek dozda hafif mide rahatsızlığı olabilir. PDE5 inhibitörü/tansiyon ilacı kullananlar hekime danışmalıdır (vazodilatasyon etkisi).
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Nem | ≤5.0 % |
| Toplam Ağır Metaller | ≤10 ppm |
| E. Coli | 10 g'da negatif |
| Salmonella | 25 g'da negatif |
| Çözünürlük | Suda Çözünür |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu bileşenin sporcu performansı, biyoyararlanımı ve etkilerine ilişkindir (çalışma türleri belirtilmiştir):
- PubMed 20386132 — Sitrülin malat atletik anaerobik performansı artırır ve kas ağrısını hafifletir (Pérez-Guisado & Jakeman, 2010)
- PubMed 33883286 — Kuvvet antrenmanında tekrar performansı üzerine sitrülin malatın akut etkisi: sistematik derleme ve meta-analiz (Vårvik ve ark., 2021)
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
L-Citrulline Malate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- journals.lww.com
- journals.humankinetics.com
- link.springer.com
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım, sporcu beslenmesi ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, ISSN, Türk Gıda Kodeksi Sporcu Gıdaları / Takviye Edici Gıdalar Tebliği) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/sporcu gıdası hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.