Zinc Bisglycinate (Çinko Bisglisinat) Nedir?
Çinko bisglisinat, bir çinko iyonunun iki glisin molekülü ile oluşturduğu şelat (bisglisinat) formudur. Şelasyon çinkoyu bağırsakta fitat gibi engelleyicilerden koruyan kararlı bir yapı oluşturur. Yüksek biyoyararlanımlı, mideye nazik bir organik çinko kaynağı olarak değerlendirilir.
- Molekül formülü: C₄H₈N₂O₄Zn
- CAS numarası: 14281-83-5
- Form: Toz / Şelatlı Çinko Bisglisinat
- Kalite: Gıda / İlaç Kalite
- Çinko bisglisinat (şelat, MoA ~317) ~%20–21 elementel çinko içerir; 100 mg tuz ~20 mg elementel Zn.
Çinko Bisglisinat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
Çinko bisglisinat, fitattan zengin diyetlerde bile yüksek emilim sağlayan şelat yapısı nedeniyle tercih edilir. Mideyi daha az tahriş etmesi ve nötr tadı, uzun süreli günlük takviye için onu iyonik tuzlara göre avantajlı kılar.
Başlıca kullanım alanları: Takviye Edici Gıda, Farmasötik Formülasyonlar, Nutrasötik Ürünler, Kozmetik ve Kişisel Bakım, Yem ve Premiks Üretimi.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- Şelat (bisglisinat) formu: Çinko iki glisin molekülüyle şelatlanarak nötr ve kararlı bir kompleks oluşturur; bu yapı çinkoyu bağırsak pH'ında çözünür tutar ve fitatlardan korur.
- Yüksek biyoyararlanım: İşaretli sıçan modelinde çinko glisinatın gerçek emilimi çinko sülfata göre yüksek bulunmuş ve çinko tutulumu artmıştır; sağlıklı gönüllülerde de glukonata kıyasla daha yüksek biyoyararlanım göstermiştir.
- Mide toleransı: Amino asit şelat yapısı sülfat gibi iyonik formlara kıyasla mide mukozasını daha az tahriş eder; boş mideye alımda bulantı riski daha düşüktür.
- Dozaj mantığı: Beyan elementel çinko üzerinden verilmelidir; günlük 10–15 mg elementel çinko genel aralıktır (EFSA UL 25 mg/gün).
Gıda Sanayinde Kullanımı
- İzin verilen çinko kaynağı: TR Takviye Edici Gıdalar Tebliği'nin vitamin/mineral formları ekinde ve AB mevzuatında izinli çinko kaynaklarındandır.
- Zenginleştirme ve premiks: Tat açısından nötr ve suda çözünür olduğundan tablet, kapsül ve toz premikslerde tercih edilir; metalik tat/reaktivite iyonik tuzlara göre düşüktür.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
Çinko, vücutta çok sayıda temel işlevde rol oynayan bir mineraldir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yetkilendirilmiş/değerlendirilmiş başlıca işlevler:
- Bağışıklık sistemi: Çinko bağışıklık sisteminin normal işlevine katkıda bulunur (EFSA).
- DNA sentezi ve hücre bölünmesi: Çinko normal DNA sentezine ve hücre bölünmesine katkıda bulunur (EFSA).
- Oksidatif stresten korunma: Çinko hücrelerin oksidatif stresten korunmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Bilişsel fonksiyon: Çinko normal bilişsel işlevin sürdürülmesine katkıda bulunur (EFSA).
- Kemik, saç, tırnak, cilt: Çinko normal kemik, saç, tırnak ve cildin korunmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Doğurganlık, testosteron, metabolizma: Çinko normal doğurganlığa, kandaki normal testosteron düzeyine ve asit-baz/makro besin metabolizmasına katkıda bulunur (EFSA).
Takviye Gıdalarda Kullanım Limitleri
- Beslenme Referans Değeri (NRV): Çinko NRV 10 mg (1169/2011).
- Üst Alım Düzeyi (EFSA): EFSA çinko UL 25 mg/gün (tüm kaynaklardan toplam elementel çinko).
- Türk mevzuatı (TETGK): Çinko bisglisinat TR Tebliği'nde izinli çinko kaynağıdır; günlük maksimum çinko için kesin sayısal üst sınır resmi ekten doğrulanmalıdır (uydurulmadı).
Aşırı çinko bakır emilimini bozarak bakır eksikliğine yol açabilir; UL bu nedenle 25 mg/gün ile sınırlıdır.
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık | 95.0 - 105.0% |
| Görünüş | Beyaz Kokusuz Toz |
| Nem | ≤5.0 % |
| Çözünürlük | Suda Çözünür |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu mineralin biyoyararlanımı, kullanımı ve etkilerine ilişkindir (kanıt düzeyleri belirtilmiştir):
- PubMed 16684142 — Diyet fitat varlığında çinko glisinat ile çinko sülfatın biyoyararlanımını karşılaştıran işaretli sıçan çalışması.
- PubMed 23930726 — Tayland'da okul çocuklarında soğuk algınlığı önlenmesinde şelat çinkonun randomize kontrollü çalışması.
- PubMed 22566526 — Soğuk algınlığı tedavisinde çinkonun sistematik derleme ve meta-analizi.
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
Zinc Bisglycinate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- efsa.onlinelibrary.wiley.com
- ods.od.nih.gov
- eur-lex.europa.eu
- ieis.org.tr
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, Türk Gıda Kodeksi, EUR-Lex) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/gıda hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.