Zinc Gluconate (Çinko Glukonat) Nedir?
Çinko glukonat, çinkonun glukonik asitle oluşturduğu organik tuzudur. Suda iyi çözünür, tadı nispeten yumuşaktır ve gıda takviyeleri ile pastil (lozenj) ürünlerinde en yaygın kullanılan çinko formlarındandır. Soğuk algınlığı pastillerinde klasik olarak tercih edilen formdur.
- Molekül formülü: C₁₂H₂₂O₁₄Zn
- CAS numarası: 4468-02-4
- Form: Toz / Organik Çinko Tuzu
- Kalite: Gıda / İlaç Kalite
- Çinko glukonat (MoA ~455,7) ~%14,3 elementel çinko içerir; 100 mg tuz ~14 mg elementel Zn.
Çinko Glukonat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
Çinko glukonat, yumuşak tadı, iyi çözünürlüğü ve düşük mide tahrişi ile geniş kullanım geçmişine sahip ekonomik bir çinko kaynağıdır. Özellikle ağızda eriyen pastil formülasyonları için en uygun formdur ve soğuk algınlığı desteğinde en çok çalışılan çinko tuzlarındandır.
Başlıca kullanım alanları: Takviye Edici Gıda, Mineral Takviyesi, Gıda Fortifikasyonu, Sıvı Formülasyonlar, Tablet Üretimi, Toz Karışımlar.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- Organik glukonat tuzu: Sülfata kıyasla daha nötr tada ve iyi çözünürlüğe sahiptir; çiğnenebilir tablet, pastil ve şurup formülasyonlarında sık kullanılır.
- Pastil (lozenj) kullanımı: Ağızda eriyen çinko glukonat pastilleri soğuk algınlığı süresini kısaltmak için çalışılmıştır; etki için sık aralıkla emilmesi gerekir.
- Biyoyararlanım: Emilimi sülfat ve aspartatla benzerdir; şelat formlara kıyasla bir miktar daha düşük bildirilmiştir. Formlar arası emilim farkı kesin kanıtlanmamıştır (NIH ODS).
- Dozaj mantığı: Beyan elementel çinko üzerinden yapılır (50 mg glukonat ~7 mg Zn); günlük 10–15 mg elementel çinko tipik aralıktır.
Gıda Sanayinde Kullanımı
- İzin verilen çinko kaynağı: TR Tebliği ekinde ve AB mevzuatında izinli çinko kaynaklarındandır.
- Pastil ve zenginleştirme: Yumuşak tadı ve çözünürlüğü nedeniyle soğuk algınlığı pastilleri, çiğnenebilir tabletler ve gıda zenginleştirme premikslerinde yaygın kullanılır.
- İşlevsel gıda katkısı: Organik tuz olarak reaktivitesi düşük olduğundan bazı işlevsel gıda ve içeceklerde çinko zenginleştirme kaynağı olarak değerlendirilir.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
Çinko, vücutta çok sayıda temel işlevde rol oynayan bir mineraldir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yetkilendirilmiş/değerlendirilmiş başlıca işlevler:
- Bağışıklık sistemi: Çinko bağışıklık sisteminin normal işlevine katkıda bulunur (EFSA).
- DNA sentezi ve hücre bölünmesi: Çinko normal DNA sentezine ve hücre bölünmesine katkıda bulunur (EFSA).
- Oksidatif stresten korunma: Çinko hücrelerin oksidatif stresten korunmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Normal görme: Çinko normal görmenin sürdürülmesine katkıda bulunur (EFSA).
- Saç, tırnak, cilt ve kemik: Çinko normal saç, tırnak, cilt ve kemiklerin korunmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Soğuk algınlığı süresi (klinik): Meta-analizlerde çinko pastillerinin soğuk algınlığı süresini kısaltabildiği gösterilmiştir; etki tat bozukluğu/bulantı gibi hafif yan etkilerle olabilir.
Takviye Gıdalarda Kullanım Limitleri
- Beslenme Referans Değeri (NRV): Çinko NRV 10 mg (1169/2011).
- Üst Alım Düzeyi (EFSA): EFSA çinko UL 25 mg/gün (toplam elementel çinko).
- Türk mevzuatı (TETGK): Çinko glukonat TR Tebliği'nde izinli çinko kaynağıdır; günlük maksimum çinko için kesin sayı resmi ekten doğrulanmalıdır (uydurulmadı).
Aşırı çinko bakır emilimini baskılayarak bakır eksikliğine yol açabilir; toplam UL 25 mg/gün.
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık | 100.26% |
| Görünüş | Beyaz Toz |
| Nem | ≤5.0 % |
| Çözünürlük | Suda Çözünür |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu mineralin biyoyararlanımı, kullanımı ve etkilerine ilişkindir (kanıt düzeyleri belirtilmiştir):
- PubMed 21769305 — Çinko pastillerinin soğuk algınlığı süresini kısaltabildiğini bildiren sistematik derleme.
- PubMed 38719213 — Soğuk algınlığının önlenmesi ve tedavisinde çinkoyu değerlendiren Cochrane derlemesi.
- PubMed 3630857 — Çinko pikolinat, sitrat ve glukonatın insanlarda emilimini karşılaştıran çalışma.
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
Zinc Gluconate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- efsa.onlinelibrary.wiley.com
- ods.od.nih.gov
- eur-lex.europa.eu
- ieis.org.tr
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, Türk Gıda Kodeksi, EUR-Lex) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/gıda hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.