Zinc Sulphate Monohydrate (Çinko Sülfat Monohidrat) Nedir?
Çinko sülfat monohidrat, çinkonun inorganik (iyonik) sülfat tuzudur ve suda çok iyi çözünür. Çinko takviyelerinde ve zenginleştirmede en köklü, en ekonomik ve klinik çalışmalarda referans olarak en sık kullanılan çinko kaynağıdır. Tuz ağırlığına göre en yüksek elementel çinko oranını sunan formlardandır.
- Molekül formülü: ZnSO4 · H2O
- CAS numarası: 7446-20-2
- Form: Kristal, Granül veya Toz
- Kalite: Gıda / İlaç Kalite
- Çinko sülfat monohidrat (ZnSO4·H2O, MoA 179,47) ~%36 elementel çinko; heptahidrat ~%22,7.
Çinko Sülfat Monohidrat Ne İşe Yarar? Neden Kullanılır?
Çinko sülfat, tuz ağırlığına göre yüksek elementel çinko içeriği, tam çözünürlüğü ve düşük maliyeti ile klinik olarak en çok çalışılmış referans çinko kaynağıdır. Çinko eksikliğinin ekonomik ve etkili giderilmesi ile gıda zenginleştirmede güvenilir bir seçimdir; mide toleransı/tat önceliğinde yemekle alımla dezavantaj azaltılabilir.
Başlıca kullanım alanları: Mineral Takviyesi, Bitki Besleme, Hayvan Yemi, Elektroliz, Boyar Madde, Pigment Üretimi.
Takviye Edici Gıdalarda Kullanımı
- İnorganik referans form: Biyoyararlanım çalışmalarında karşılaştırma standardıdır; suda tam çözünür ve düşük maliyetlidir. İyonik yapısı nedeniyle mide tahrişi ve metalik tat şelat formlara göre daha belirgindir.
- Biyoyararlanım: Emilimi glukonatla benzerdir; ancak fitat varlığında şelat formlara göre gerçek emilim ve tutulum daha düşük bulunmuştur.
- Yüksek elementel içerik: Monohidrat ~%36 elementel çinko sağladığından hedef doz için daha az tuz gerekir (220 mg çinko sülfat heptahidrat ~50 mg elementel Zn).
- Alım önerisi: Mide tahrişini azaltmak için yemekle alınması önerilir; beyan daima elementel çinko üzerinden yapılmalıdır.
Gıda Sanayinde Kullanımı
- İzin verilen çinko kaynağı: TR Tebliği ekinde ve AB mevzuatında izinli çinko kaynağıdır.
- Gıda zenginleştirme: Yüksek çözünürlüğü ve düşük maliyeti nedeniyle un, tahıl ve içeceklerin çinko ile zenginleştirilmesinde ve oral rehidrasyon/tedavi ürünlerinde yaygın kullanılır.
- Endüstriyel çok yönlülük: Gıda dışında tarım (çinko gübresi/yem katkısı) ve teknik uygulamalarda da kullanılan, geniş tedarik zincirine sahip bir çinko tuzudur.
Sağlık Üzerindeki Etkileri
Çinko, vücutta çok sayıda temel işlevde rol oynayan bir mineraldir. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA) tarafından yetkilendirilmiş/değerlendirilmiş başlıca işlevler:
- Bağışıklık sistemi: Çinko bağışıklık sisteminin normal işlevine katkıda bulunur (EFSA).
- DNA sentezi ve hücre bölünmesi: Çinko normal DNA sentezine ve hücre bölünmesine katkıda bulunur (EFSA).
- Oksidatif stresten korunma: Çinko hücrelerin oksidatif stresten korunmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Asit-baz ve makro besin metabolizması: Çinko normal asit-baz ve makro besin metabolizmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Kemik, saç, tırnak, cilt ve görme: Çinko normal kemik, saç, tırnak, cilt ve görmenin korunmasına katkıda bulunur (EFSA).
- Doğurganlık ve testosteron: Çinko normal doğurganlığa ve kandaki normal testosteron düzeyine katkıda bulunur (EFSA).
Takviye Gıdalarda Kullanım Limitleri
- Beslenme Referans Değeri (NRV): Çinko NRV 10 mg (1169/2011).
- Üst Alım Düzeyi (EFSA): EFSA çinko UL 25 mg/gün (toplam elementel çinko).
- Türk mevzuatı (TETGK): Çinko sülfat TR Tebliği'nde izinli çinko kaynağıdır; günlük maksimum çinko için kesin sayı resmi ekten doğrulanmalıdır (uydurulmadı).
Aşırı çinko bakır (ve demir) emilimini baskılar; uzun süreli yüksek doz bakır eksikliğine yol açabilir, toplam UL 25 mg/gün.
Teknik Özellikler
| Parametre | Değer |
|---|---|
| Saflık | 99.0 - 100.5% |
| Görünüş | Renksiz, şeffaf kristaller veya beyaz, granül kristal toz |
| Nem | ≤5.0 % |
| Çözünürlük | Suda Çözünür |
Bilimsel Çalışmalar
Aşağıdaki bağımsız araştırmalar bu mineralin biyoyararlanımı, kullanımı ve etkilerine ilişkindir (kanıt düzeyleri belirtilmiştir):
- PubMed 16684142 — Diyet fitat varlığında çinko glisinat ile çinko sülfatın biyoyararlanımını karşılaştıran işaretli sıçan çalışması.
- PubMed 22566526 — Soğuk algınlığı tedavisinde çinkonun sistematik derleme ve meta-analizi.
- PubMed 3630857 — Çinko formlarının insanlarda emilimini karşılaştıran çalışma.
Teknik Belgeler ve Tedarik — Asuka Kimya
Zinc Sulphate Monohydrate için SDS, TDS, CoA ve tedarik koşulları için Asuka Kimya ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar
- efsa.onlinelibrary.wiley.com
- ods.od.nih.gov
- eur-lex.europa.eu
- ieis.org.tr
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu sayfadaki kullanım ve sağlık bilgileri resmî mevzuat/kurum kaynakları (EFSA, NIH ODS, Türk Gıda Kodeksi, EUR-Lex) ve bağımsız bilimsel yayınlardan (PubMed) derlenmiştir. Ürün bir gıda takviyesi/gıda hammaddesidir; hastalık teşhis veya tedavisi amacı taşımaz.